Robotnicy świata zjednoczeni w jednym języku - Biblioteka Narodowa

EN

Robotnicy świata zjednoczeni w jednym języku

Gdy tylko Lucien Péraire zaczął uczyć się esperanta, dołączył do SAT – Światowego Związku Bezpaństwowców (Sennacieca Asocio Tutmonda). Jako stolarz z zawodu, został ukształtowany w tradycji łączącej mistrzowskie rzemiosło z bogatą wiedzą kulturalną i fachową, zdobywaną podczas wędrówek od jednego mentora do drugiego. Te doświadczenia bogate w relacje międzyludzkie spowodowały, że zwrócił się ku językowi i ideałom bez granic.

Założony w Pradze w 1921 roku SAT czerpał z dziedzictwa robotniczego ruchu esperanckiego, który narodził się wokół Paco-Libereco (Pokój–Wolność) w 1905 roku – rozciagającej się od Europy po Chiny, zainspirowanej anarchizmem sieci, która wydawała własne czasopismo „Internacia Socia Revuo”.

W okresie międzywojennym SAT wyróżniał się jako jedyna organizacja zrzeszająca działaczy lewicowych wszelkich odcieni: komunistów, socjalistów, anarchistów i niezależne duchy. Daleki od formuły partii politycznej, był ruchem kulturalnym – globalną siecią, w której robotnicy mogli wyobrażać sobie świat bez granic. SAT dążył do przebudzenia nowej świadomości niezbędnej do społecznej transformacji, potępiając kapitalizm, imperializm i kolonializm oraz propagując doktrynę ludzkości wolnej od podziałów narodowych, kierującej się rozumem i solidarnością.

Eugène Lanti (1879–1947), przywódca SAT, rozwinął teorię „bezpaństwowości”, dowodząc, że granice są burżuazyjnym wymysłem, sprzecznym z uniwersalnym charakterem gospodarki, nauki i sztuki, oraz że tylko esperanto – nienależące do żadnego narodu i łatwe do nauczenia – może naprawdę zjednoczyć robotników całego świata.

Odrzucając zarówno nacjonalizm prawicowy, jak i lewicowy internacjonalizm jako formy ograniczenia, SAT realizował radykalną wizję, która doprowadziła do wewnętrznych rozłamów. W 1932 roku odłączyli się staliniści, tworząc Międzynarodówkę Proletariackich Esperantystów. Jednak począwszy od 1936 roku esperanto było stopniowo zakazywane w ZSRR, co doprowadziło do masowych egzekucji esperantystów oskarżanych o kosmopolityzm.