Zostań nauczycielem!
Nauka języka to zawsze przekraczanie siebie – to otwarcie się na inny świat. Dla użytkowników esperanto w Polsce początku XX wieku ten akt nauki był czymś więcej niż metaforą: stał się namacalnym wyrazem nadziei, wizją wspólnej przyszłości wszystkich społeczności kraju. Od szkolnych ławek po fabryczne warsztaty i wieczorowe kółka samokształceniowe – nowy międzynarodowy język, narodzony w Białymstoku, rozprzestrzeniał się w każdej warstwie społeczeństwa.
Ludwik Zamenhof, pod pseudonimem „Esperanto”, opublikował zasady języka, by ten mógł „uciec” od swojego twórcy i szybko stać się wspólnym projektem edukacji i samodoskonalenia. W całej Polsce pojawiały się podręczniki i lektury, które uczyły nie tylko gramatyki i słownictwa, ale także idei wzajemnego zrozumienia.
Poza formalną edukacją uczący się wykorzystywali popularne opowieści, żarty czy gry, aby wymyślać własne sposoby nauki – spontaniczne eksperymenty, które czyniły esperanto językiem codziennego życia. W tej dynamicznej kulturze samokształcenia uczący się przejmowali nie tylko sam język, ale także metody jego nauczania: uczeń stawał się nauczycielem. Wśród tego bogactwa inicjatyw dydaktycznych niektórzy starali się nadać nauczaniu strukturę poprzez powołanie Polskiego Instytutu Esperanto.
Dzięki tym różnorodnym ścieżkom nauka i nauczanie esperanto stały się aktem wyobraźni obywatelskiej – sposobem, w jaki obywatele II Rzeczypospolitej mogli poprzez język kreować swoją wspólną przyszłość.