Rarytas z historią. Nieznana książeczka Stefana Themersona w zbiorach Biblioteki Narodowej
Do archiwum Stefana Themersona i jego żony Franciszki w Bibliotece Narodowej trafia niezwykły obiekt: niewielka książeczka zatytułowana Wiersz dla dzieci a przed starzeniem się przestroga, opracowana i samodzielnie wydrukowana przez Stefana Themersona. Ten unikatowy egzemplarz, odnaleziony przed laty przez panią Ludmiłę Mroczkowską na pchlim targu w Lyonie, kryje w sobie ślad wojennych losów pisarza.
Książeczka została najprawdopodobniej wykonana techniką drzeworytu i odbita w niewielkim nakładzie. Zachowany egzemplarz, opatrzony odręcznym podpisem autora i numerem 3, powstał w 1942 roku w Voiron, niedaleko Grenoble. Miejscowość ta jest szczególnie ważna w biografii Themersona. Po wybuchu drugiej wojny światowej oboje z Franciszką znaleźli się we Francji. W 1940 roku Franciszce udało się ewakuować do Londynu, Stefan zaś przedostał się do nieokupowanej części Francji, pozostającej pod kontrolą rządu Vichy. W latach 1940–1942 przebywał w ośrodku dla uchodźców prowadzonym w Voiron przez Polski Czerwony Krzyż.
To właśnie tam powstawały utwory, które zajmują ważne miejsce w dorobku pisarza. Wśród nich znalazł się Wykład profesora Mmaa – groteskowo-filozoficzna powieść satyryczna, będąca jednym z najważniejszych dzieł Themersona.
Na karcie tytułowej odnalezionej książeczki widnieje inskrypcja „Wł. Karnecki”. To trop prowadzący do Władysława Karneckiego, tancerza i choreografa, przed wojną baletmistrza Królewskiej Opery Flamandzkiej w Antwerpii. Karnecki znał Themersona z czasów pobytu w schronisku w Voiron. Otwarta pozostaje odpowiedź na pytanie, jakie znaczenie miał dla Karneckiego egzemplarz książki i jak zawiłą drogę przebył, zanim po latach trafił do Biblioteki Narodowej.
