Pokazy specjalne średniowiecznych i renesansowych muzykaliów w ramach kongresu MedRen
W dniach od 6 do 10 lipca odbywała się w Warszawie 54. edycja światowego kongresu muzyki średniowiecza i renesansu MedRen (Medieval and Renaissance Music Conference), zorganizowanego przez Uniwersytet Warszawski we współpracy z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina. Po raz pierwszy w historii kongresu, odbywającego się corocznie od 1972 roku w różnych miejscach globu, to Polska pełniła rolę gospodarza. W tym jak dotąd największym w dziejach Polski wydarzeniu muzykologicznym wzięło udział ponad 300 osób z 5 kontynentów i 26 krajów: badaczy, studentów, wykonawców muzyki dawnej. Pokazy zbiorów specjalnych w warszawskich bibliotekach, obok koncertów i wystaw, były wydarzeniami towarzyszącymi pięciu intensywnym dniom obrad naukowych. Biblioteka Narodowa jako partner tego ważnego wydarzenia przygotowała dla uczestników kongresu oprowadzanie po stałej wystawie zabytków piśmiennictwa w Pałacu Rzeczypospolitej, poprowadzone przez dr. Macieja Szablewskiego, pełnomocnika dyrektora ds. międzynarodowych, oraz pokazy specjalne średniowiecznych i renesansowych muzykaliów z kuratorskim oprowadzaniem Soni Wronkowskiej z Zakładu Zbiorów Muzycznych.
Tak zwany Kodeks Krasińskich (Rps 8054 III), eksponowany w dawnym Pałacu Krasińskich, jeden z najcenniejszych zabytków muzycznych w polskich zbiorach, przyciągnął wielu zainteresowanych. Pochodzący z Krakowa rękopis, datowany na ok. 1440 rok, zawiera utwory polskiego kompozytora Mikołaja z Radomia oraz wybitnych twórców muzyki zachodnioeuropejskiej tego czasu, wśród nich Johannesa Ciconii. Kodeks Krasińskich znany jest w dyskursie naukowym również ze względu na najstarsze udokumentowane użycie łacińskiego słowa opus w odniesieniu do utworu muzycznego. Pokazy doskonale korespondowały z zorganizowanym w ramach kongresu koncertem szwajcarskiego zespołu La Morra, który wykonał utwory zapisane w tym rękopisie.
Poza Kodeksem Krasińskich goście pokazu mogli zobaczyć m.in.: XVI-wieczną tabulaturę organową na desce wyjętej z oprawy graduału (Mus.2081 Cim.), tzw. fragment wrocławski (Mus.2082 Cim.), rękopiśmienne traktaty menzuralne i drukowane traktaty chorałowe, Kancjonał Zamoyskich, Melodiae na Psałterz Polski Mikołaja Gomółki do słów Jana Kochanowskiego, oraz woluminy należące do dawnej kolekcji księcia Jerzego Rudolfa z Piastów Śląskich – Biblioteka Rudolphina. Wszystkie prezentowane na pokazie obiekty są dostępne w bibliotece cyfrowej polona.pl.
Kuratorka pokazu, Sonia Wronkowska, w autorskim oprowadzaniu skupiła się na powstawaniu poszczególnych obiektów i ich losach, które dobrze obrazują geopolityczną i kulturową historię Polski. Przybliżyła gościom kluczowe dla polskiego bibliotekarstwa zagadnienia wojennej grabieży, książkobójstwa, zbiorów zabezpieczonych, rozproszenia kolekcji historycznych, restytucji. Podkreślała rolę badaczy w transmisji wiedzy o dziedzictwie kulturowym przechowywanym w bibliotekach. Na przykładach pokazała, że bibliotekarze i historycy muzyki w ramach komplementarnych działań dokumentacyjnych i wiedzotwórczych przyczynili się do ocalenia wielu bezcennych zabytków kultury muzycznej w czasie wojny – pomimo ogromnej skali zniszczeń zbiorów bibliotecznych w Polsce lub ich powojennej restytucji. Powołując się na ostatnie publikacje o dawnych muzykaliach BN zauważyła, że średniowieczne i renesansowe zbiory biblioteczne są niezmiennie wdzięcznym przedmiotem badawczym otwartym na nowe odczytania, hipotezy, interpretacje.
