Wykłady i oprowadzanie kuratorskie towarzyszące wystawie JAM POSEŁKINI JEGO
W sobotę 18 kwietnia 2026 roku w Pałacu Rzeczypospolitej odbyły się dwa wykłady oraz oprowadzanie kuratorskie towarzyszące wystawie czasowej JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza. Spotkania przyciągnęły publiczność zainteresowaną dawną kulturą, językiem i piśmiennictwem, a zarazem stały się okazją do bliższego poznania świata polskiego średniowiecza utrwalonego w bezcennych zabytkach prezentowanych na ekspozycji.
Pierwszy wykład, zatytułowany Kiedy dobrze jest nową szatę oblec, a kiedy źle paznokcie strzyc. Astrologia codzienna w średniowieczu i wczesnej nowożytności, wygłosiła Matylda Paszkiewicz, studentka filologii polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zajmująca się dawnymi rękopisami i starodrukami. Punktem wyjścia do opowieści był prezentowany na wystawie rękopis Conservatio sanitatis (BOZ 69), zawierający intrygujący zbiór wskazówek łączących wiedzę medyczną, zalecenia gospodarskie i porady dotyczące codziennego życia. Uczestnicy spotkania mogli dowiedzieć się, co zalecała, a czego odradzała dawna „nauka krótka”, gdy Słońce znajdowało się w kolejnych znakach zodiaku, a także jaki związek miały te zalecenia z teorią czterech humorów. Wykład stał się również okazją do przypomnienia zapomnianej dziś jatromatematyki oraz przyjrzenia się warsztatowi pracy późnośredniowiecznego krakowskiego astrologa.
Dużym zainteresowaniem cieszyło się także oprowadzanie kuratorskie po wystawie, które poprowadził dr Łukasz Kozak. Zwiedzający mogli bliżej poznać tajemnice Psałterza floriańskiego i dać się poruszyć tekstem Kazań świętokrzyskich. Kuratorska opowieść prowadziła przez niezwykły świat średniowiecznej wyobraźni, w którym z kart ksiąg wychodzą smoczyca i syreny, a dawne pieśni, zaklęcia i wyzwiska odsłaniają bogactwo emocji oraz ekspresji dawnych użytkowników języka polskiego.
Wykład prof. Tomasza Miki Czy „Kazania świętokrzyskie” są rzeczywiście wyjątkowe? poświęcony był jednemu z najcenniejszych zabytków polskiego piśmiennictwa. Prof. Mika, językoznawca i mediewista z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, od lat bada język najdawniejszych tekstów staropolskich i poświęcił Kazaniom świętokrzyskim kilka prac naukowych. Podczas spotkania przypomniał, skąd wzięło się przekonanie o wyjątkowości tego tekstu, wielokrotnie określanego mianem „arcydzieła” i „perły literatury staropolskiej”, a następnie poddał je wnikliwej analizie. Uczestnicy mogli spojrzeć na Kazania świętokrzyskie z wielu perspektyw: materialnej, językowej, artystycznej i kulturowej, a także poznać historię ich powstania, zniszczenia, zniknięcia na długie stulecia oraz późniejszego odkrycia.
Spotkanie było nie tylko okazją do pogłębienia wiedzy o najstarszych zabytkach języka polskiego, ale także do doświadczenia żywego kontaktu z kulturą średniowiecza – jej obrazami, emocjami i sposobami opisywania świata. Sobotni program potwierdził, że wystawa JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza jest przestrzenią, w której dawne teksty przemawiają do współczesnych odbiorców z niezwykłą siłą.
Przypominamy, że wystawa czasowa JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza została przedłużona do 30 czerwca 2026 roku. Wstęp wolny.
Na zakończenie zapraszamy na kolejne wydarzenie towarzyszące wystawie. W sobotę 25 kwietnia 2026 roku odbędzie się wykład prof. Tomasza Wiślicza Jak skutecznie obrazić, zwyzywać, czci pozbawić? (XVI–XVIII w.) oraz oprowadzanie kuratorskie po wystawie. Wstęp wolny!