Wykłady i oprowadzanie kuratorskie towarzyszące wystawie czasowej JAM POSEŁKINI JEGO
Biblioteka Narodowa zaprasza na dwa wykłady towarzyszące wystawie czasowej JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza. W sobotę 18 kwietnia 2026 roku, w Pałacu Rzeczypospolitej (Plac Krasińskich 3/5 w Warszawie) odbędą się rozmowy o rękopisie Conservatio sanitatis i Kazaniach świętokrzyskich. To okazja, by lepiej poznać język, kulturę i świat polskiego średniowiecza. Wykładom będzie towarzyszyć oprowadzanie kuratorskie po wystawie. Wstęp wolny!
Godz. 12.00 – Matylda Paszkiewicz, Kiedy dobrze jest nową szatę oblec, a kiedy źle paznokcie strzyc. Astrologia codzienna w średniowieczu i wczesnej nowożytności
W prezentowanym na wystawie JAM POSEŁKINI JEGO w rękopisie Conservatio sanitatis (BOZ 69) znajduje się krótki, acz frapujący zbiór wskazówek łączących popularną wiedzę medyczną z instrukcjami gospodarskimi i poradami, które dotyczą relacji międzyludzkich. Co zaleca, a co odradza „nauka krótka”, kiedy Słońce znajduje się w kolejnych znakach zodiaku? I jaki ma to związek z teorią czterech humorów? Dlaczego fragment ten został wpisany do klasztornego rękopisu? Co ma wspólnego z wydawanymi w Krakowie kalendarzami oraz pierwszym drukowanym staropolskim zielnikiem? Na te pytania odpowiemy podczas wykładu, zdradzając niektóre z tajemnic zapomnianej dziedziny wiedzy – jatromatematyki i zaglądając do warsztatu pracy późnośredniowiecznego krakowskiego astrologa.
Godz. 15.00 – dr Łukasz Kozak, oprowadzanie kuratorskie po wystawie
Podczas zwiedzania będzie można poznać tajemnice Psałterza floriańskiego i dać się wzruszyć trzynastowiecznym tekstem Kazań świętokrzyskich, zobaczyć smoczycę i syreny, które wyszły ze średniowiecznych ksiąg, spróbować zaśpiewać piętnastowieczną epicką pieśń oraz poznać najstarsze polskie zaklęcia i wyzwiska.
Godz. 17.00 – prof. Tomasz Mika, Czy „Kazania świętokrzyskie” są rzeczywiście wyjątkowe?
Ozdobą i sercem wystawy JAM POSEŁKINI JEGO są zamknięte w szklanych taflach paski pergaminu, o których słyszał każdy wykształcony Polak. Znajdują się na nich fragmenty XIII-wiecznego zbioru kazań polsko-łacińskich, przepisanego w kolejnym stuleciu. O Kazaniach świętokrzyskich, bo o nich mowa, niemal od początku pisano, że są wyjątkowe i unikatowe, określano je jako „arcydzieło” i „perłę literatury staropolskiej”. Z czego te przeświadczenia się wzięły i jak mają się do rzeczywistości? Podczas wykładu „wyjątkowość” kazań zostanie rozważona ponownie w wielu wymiarach: od zachowanej materialnej postaci średniowiecznego rękopisu, przez ich język, kształt artystyczny, zawartą treść, miejsce w kulturze, prawdopodobne okoliczności powstania, zniszczenia i zniknięcia na wiele wieków, aż po dzieje ponownego odkrywania i poszukiwania prawdy na ich temat.
Przypominamy, że wystawa czasowa JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza została przedłużona do 30 czerwca 2026 roku. Wstęp wolny!
JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza to prezentacja najstarszych tekstów w języku polskim, pochodzących nawet sprzed niemal 800 lat. Wystawa pokazuje, jak wiele elementów dawnej polszczyzny przetrwało do dziś, co się zmieniło, a co w zaskakujący sposób powraca. Wystawę promuje inspirowana językiem średniowiecza infolinia oraz gra Scriptorium.