Esperanto pod Czerwoną Gwiazdą
Po rewolucji 1917 roku esperanto w Związku Radzieckim cieszyło się pewnym wsparciem. Język postrzegano jako narzędzie propagowania osiągnięć socjalizmu za granicą, a władze wykorzystywały go w publikacjach propagandowych – np. w raportach z planu pięcioletniego – rozsyłając je za pośrednictwem sieci esperantystów.
W pierwszej połowie lat 30. minionego wieku kluby esperantystów były nadal bardzo aktywne w całym kraju. Dawały dziesiątkom tysięcy robotników intelektualną przestrzeń, która wymykała się oficjalnej kontroli. W ZSRR oraz w zagranicznych organizacjach komunistycznych podążających za linią radziecką wydawano w esperanto zarówno oryginalne, jak i tłumaczone dzieła rewolucyjne, a także rosyjskich i światowych klasyków reinterpretowanych z perspektywy marksizmu. Ruch wciąż gromadził ludzi o pewnej różnorodności ideologicznej, choć atmosfera polityczna się zagęszczała, a czystki nasilały.
Radio Leningrad i Radio Mińsk nadawały w esperanto aż do 1936 roku, kiedy stopniowo zaczęto zakazywać posługiwania się językiem. Od roku 1937 organizacje esperantystów były likwidowane, a większość ich członków została rozstrzelana, deportowana lub zesłana na wewnętrzne wygnanie do odległych osad – los ten uciszył niegdyś dynamiczny transnarodowy ruch.