Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Biblioteka Narodowa

Katalogi BN
  1. Zbiory /
  2. Zbiory kartograficzne /
  3. Historia zbiorów kartograficznych

Historia zbiorów kartograficznych

Historia komórki kartograficznej Biblioteki Narodowej sięga roku 1932, kiedy powołano do życia Dział Kartograficzny, którego zadaniem było przede wszystkim zgromadzenie i ocalenie narodowej spuścizny kartograficznej. W roku 1934 zbiory kartograficzne wraz z innymi zbiorami specjalnymi przeniesiono z tymczasowej siedziby w gmachu Szkoły Głównej Handlowej na ul. Rakowieckiej 6 do Pałacu Potockich na Krakowskim Przedmieściu 32. Zbiór kartografików liczył wtedy 5881 obiektów. Dzięki staraniom kierujących Działem Bolesława Olszewicza, a od 1935 r. Władysławy Około-Kułakowej, oraz hojnym ofiarodawcom zasób obiektów kartograficznych Biblioteki Narodowej dynamicznie się rozrastał, wzbogacany nierzadko o bardzo cenne obiekty. Do narodowej książnicy trafiły m.in. przechowywane w Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswilu i w Bibliotece Szkoły Polskiej na Batignolles w Paryżu kolekcje map i atlasów, gromadzone przez emigrację polską XIX wieku z myślą o przekazaniu ich narodowi po odzyskaniu niepodległości. Na mocy traktatu ryskiego powróciła również do Polski ze Związku Radzieckiego część zbiorów Biblioteki Załuskich. Trafiło tu także 1500 map i atlasów XVI-XVIII-wiecznych z Biblioteki Wilanowskiej. Narodowy zasób kartograficzny zasiliły ponadto obiekty ze zbiorów prywatnych - S. Smolikowskiego, W. Strzembosza, B. i W. Olszewiczów oraz inne, podarowane Bibliotece lub przez nią zakupione.

Do kwietnia 1939 roku Dział Kartograficzny Biblioteki Narodowej zgromadził największy w Polsce zbiór dokumentów kartograficznych: 11 198 map, 890 atlasów oraz 6 globusów, wśród których było wiele obiektów unikatowych. W czasie II wojny światowej zbiór ten uległ prawie całkowitej zagładzie. We wrześniu 1939 roku spłonęły w Centralnej Bibliotece Wojskowej zdeponowane tam mapy ze zbiorów rapperswilskich. Pozostałe zbiory kartograficzne wraz z innymi zbiorami specjalnymi na rozkaz władz okupacyjnych przewieziono do gmachu Biblioteki Ordynacji Krasińskich przy ulicy Okólnik, gdzie zostały spalone przez Niemców w październiku 1944 r. Z pożogi wojennej ocalało jedynie 539 dokumentów kartograficznych, które po wojnie stały się zaczątkiem nowej, szybko rozwijającej się kolekcji. Umieszczono je początkowo w pierwszej powojennej siedzibie Biblioteki przy ul. Rakowieckiej 6. Odbudowa zasobu następowała w drodze zakupów i darów, poprzez przekazywanie obiektów ze zbiorów przejmowanych przez państwo, a także dzięki wpływającemu do Biblioteki Narodowej egzemplarzowi obowiązkowemu bieżącej produkcji kartograficznej. Już w 1954 roku udało się osiągnąć przedwojenną liczebność kolekcji.

W 1957 roku Zakład Kartografii przeniesiono do Pałacu Rzeczypospolitej przy Placu Krasińskich, jego siedziby przez następne 44 lata (od 1969 r. jako Zakład Zbiorów Kartograficznych w strukturze Działu Zbiorów Specjalnych). Był to okres dynamicznego wzrostu liczebności zbiorów poprzez systematycznie wpływający egzemplarz obowiązkowy oraz dzięki licznym i niezwykle cennym darom. W latach 80-tych XX w. Zakład, kierowany przez dr. Bogusława Krassowskiego, rozwinął także działalność naukową. Zainicjowano cykl seminariów z historii kartografii, zapoczątkowano również kontynuowaną do dziś inicjatywę wydawniczą w postaci dwóch serii: Studia i Materiały z Historii Kartografii oraz Zabytki Polskiej Kartografii. Od kwietnia 2001 r. zbiory kartograficzne przechowywane są w nowym gmachu Biblioteki Narodowej w al. Niepodległości.

Kontakt
e-mail: kontakt@bn.org.pl
tel.: (22) 608 29 99
Warszawa, al. Niepodległości 213
więcej informacji o kontakcie...
Mapa witryny