Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Biblioteka Narodowa

Katalogi BN
  1. Zbiory /
  2. Zbiory dźwiękowe i audiowizualne

Zbiory dźwiękowe i audiowizualne

Charakterystyka

W Bibliotece Narodowej gromadzone są przede wszystkim publikacje dźwiękowe i audiowizualne polskich producentów, a ponadto szeroko rozumiane polonika zagraniczne i reprezentatywne wydawnictwa obce. W zbiorze, poza nagraniami muzycznymi, znajdują się  audiobooki (np. dzieła literackie, reportaże dźwiękowe, kursy języków obcych), natomiast wśród nagrań audiowizualnych: filmy fabularne, animowane, dokumentalne i edukacyjne. Zasadniczym trzonem zbioru są materiały publikowane. Poza tym podstawowym zakresem gromadzi się również archiwalia dźwiękowe i filmowe, należące do spuścizn po wybitnych przedstawicielach polskiej kultury, np. kompozytorach Kazimierzu Serockim, Romanie Palestrze i Alfredzie Schützu, dyrygencie Witoldzie Rowickim, śpiewaczce Adelinie Czapskiej, muzykolog Zofii Lissie, pisarzach Mironie Białoszewskim i Aleksandrze Wacie oraz prawniku, bibliofilu  i kolekcjonerze Janie Piotrze Pruszyńskim. W Zakładzie Zbiorów Dźwiękowych i Audiowizualnych przechowywane są też fragmenty spuścizn Archiwum Polskiego Jazzu (zapisy dźwiękowe).

Do najcenniejszych w zbiorze należą nagrania wydane na historycznych nośnikach dźwięku: wałkach fonograficznych, rolkach pianolowych oraz nagranych techniką akustyczną płytach patefonowych i gramofonowych. Wśród nich są unikatowe rejestracje polskich muzyków: skrzypka Stanisława Barcewicza, pianistów Józefa Hofmanna, Ignacego Friedmana, Teodora Leszetyckiego, Ignacego Jana Paderewskiego i Józefa Śliwińskiego, śpiewaków Władysława Florjańskiego, Janiny Korolewicz-Waydowej, Marceliny Sembrich-Kochańskiej, Aleksandra Myszugi, Ignacego Dygasa, Tadeusza Leliwy, Adama Didura, Wiktorii Kaweckiej i Lucyny Messal. Z najstarszego okresu fonografii pochodzą zapisy wykonań polskich aktorów: Antoniego Fertnera i Juliusza Osterwy, a także wybitnego recytatora i spikera radiowego Tadeusza Bocheńskiego. Są również nagrania wybitnych artystów zagranicznych oraz szereg płyt wykonawców współczesnych, w tym solistów, dyrygentów, zespołów orkiestrowych i kameralnych. Dużą część zbioru stanowią nagrania polskiej muzyki rozrywkowej, jazzowej i ludowej. Charakter dokumentacyjny mają nagrania słowne: wystąpienia radiowe Karola Szymanowskiego, przemówienie marszałka Józefa Piłsudskiego, recytacje Kazimiery Iłłakowiczówny, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Zbigniewa Herberta i Tadeusza Różewicza.

O najcenniejszych nagraniach ze zbiorów BN - a także o innych zbiorach Biblioteki - można przeczytać również w albumie Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej [PDF].

Udostępnianie

Zbiór jest udostępniany w Czytelni Nagrań Dźwiękowych i Audiowizualnych (dostępny online).

Historia

Początki gromadzenia nagrań dźwiękowych w Bibliotece Narodowej sięgają 1935 r., w którym powołano do życia Centralne Archiwum Fonograficzne, powiązane organizacyjnie z Oddziałem Muzycznym. Działalność Archiwum zainicjował, a następnie sprawował nad nim kierownictwo Julian Pulikowski, muzykolog i wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. Zadaniem CAF było gromadzenie i opracowywanie nagrań polskiego folkloru muzycznego, które rejestrowano na wałkach fonograficznych podczas wyjazdów terenowych.

Gromadzono również spisane teksty ludowych pieśni i transkrypcje ich melodii. W 1939 r. zbiór liczył 4862 wałki fonograficzne z zapisem blisko 10 tysięcy melodii. W czasie II wojny światowej ten bezcenny materiał dokumentacyjny został bezpowrotnie zniszczony, dzieląc tym samym los większości zbiorów Biblioteki Narodowej.

Zbiór dźwiękowy w obecnym kształcie Biblioteka Narodowa rozpoczęła systematycznie gromadzić dopiero w 1961 r., po ukazaniu się zapisu o płytach gramofonowych polskiej produkcji w rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki dotyczącym tzw. egzemplarzy gratisowych dla bibliotek. Początkowo nagrania gromadził i opracowywał Zakład Zbiorów Muzycznych, w którym wyodrębniono w 1974 r. Sekcję Dokumentów Dźwiękowych. Rozwój zbioru stał się przyczyną utworzenia w 1982 r. samodzielnej Pracowni Dokumentów Dźwiękowych, a w 2000 r. przekształcenia jej w Zakład Zbiorów Dźwiękowych i Audiowizualnych. Nagrania audiowizualne (filmy) zaczęto gromadzić pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Od 2007 r., dzięki zintensyfikowaniu działań Zakładu, roczny wpływ egzemplarza obowiązkowego jest wysoki. Na koniec grudnia 2016 r. zbiory dźwiękowe i audiowizualne BN liczyły 248 400 jednostek, co stawia je w czołówce podobnych kolekcji w kraju.

Katalogi i bazy danych

Informacja o zgromadzonych nagraniach znajduje się w ogólnym katalogu Biblioteki Narodowej (dostępny online).

Bazy danych

Katalogi kartkowe

  • katalog alfabetyczny dyrygentów
  • katalog alfabetyczny instrumentalistów
  • katalog alfabetyczny kompozytorów i utworów
  • katalog alfabetyczny tytułów i incipitów utworów muzycznych
  • katalog  alfabetyczny wokalistów
  • katalog alfabetyczny zespołów

Katalogi drukowane

  • Dyskopedia poloników do roku 1918. T. 1-3 / Katarzyna Janczewska-Sołomko. Warszawa 2002
  • Dyskopedia poloników 1919-1939. T. 1-4 / Katarzyna Janczewska-Sołomko. Warszawa 2013
  • Katalog dokumentów dźwiękowych Biblioteki Narodowej. Cz. 1, Wokalno-instrumentalne utwory sceniczne : nagrania kompletne / oprac. Maria Wróblewska. Warszawa 1996
  • Katalog dokumentów dźwiękowych Biblioteki Narodowej. Cz. 2, Płytowe nagrania akustyczne / oprac. Katarzyna Janczewska-Sołomko. Warszawa 2006
  • Katalog dokumentów dźwiękowych Biblioteki Narodowej. Cz. 3, Nagrania na wałkach fonograficznych / oprac. Katarzyna Janczewska-Sołomko. Warszawa 2008
Kontakt
e-mail: kontakt@bn.org.pl
tel.: (22) 608 29 99
Warszawa, al. Niepodległości 213
więcej informacji o kontakcie...
Mapa witryny