Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Biblioteka Narodowa

Katalogi BN
  1. Zbiory /
  2. Dokumenty życia społecznego

Dokumenty życia społecznego

Charakterystyka zbiorów

Dokumentami życia społecznego określa się druki wydawane w celu osiągnięcia doraźnych celów informacyjnych, propagandowych, reklamowych i normatywnych, odzwierciedlające wewnętrzną działalność różnego rodzaju organizacji, stowarzyszeń i instytucji, grup społecznych. Zawarte w nich wiadomości są często efemeryczne, unikatowe oraz niedostępne w innych materiałach. Zwykle przeznaczone są dla określonego kręgu odbiorców i najczęściej do pozaksięgarskiego sposobu rozpowszechniania. Charakteryzują się różnorodną formą i szatą graficzną, występują w postaci druków ulotnych, zwartych i ciągłych. Część z nich ma znikomą wartość, ale są bez wątpienia i takie, których wartość jako materiału źródłowego dla następnych pokoleń badaczy trudno przecenić.

Dokumenty życia społecznego są obecne w każdej z podstawowych kategorii zbiorów bibliotecznych: wśród rękopisów, starych i nowszych druków, ikonografii, kartografii, muzykaliów i fonografii. Znajdują się w tych zasobach obiekty cenne, a nawet unikatowe. Są to zarówno pojedyncze dokumenty, jak i duże zespoły i kolekcje.

Powstawały przez wieki, dokumentując - zgodnie z nadaną im znacznie później nazwą - najróżniejsze przejawy życia politycznego, społecznego i kulturalnego. Teraz owe najstarsze dokumenty życia społecznego w zbiorach Biblioteki Narodowej: średniowieczne spisy i inwentarze, rękopiśmienne wspaniale iluminowane kalendarze, pierwsze drukowane prognostyki i poradniki, katalogi, wykazy, są zaliczane do cymeliów i podlegają takiej samej ochronie jak inne cenne zbiory. Obiekty, które powstały do końca XVIII wieku, kierowane są - zgodnie z przyjętą w BN zasadą gromadzenia - do odpowiedniej kategorii zbiorów specjalnych. Właściwy, wyodrębniony zbiór dokumentów życia społecznego tworzą druki ulotne i okolicznościowe, wydawane od roku 1801 do czasów współczesnych. Również w zbiorach nowszych dżs-ów nie brakuje obiektów cennych czy wręcz unikatowych. Są to zarówno pojedyncze dokumenty, jak i całe ważne zespoły i kolekcje. Z tych pierwszych wymienić warto afisze teatralne anonsujące występy Heleny Modrzejewskiej i plakat werbunkowy Legionów Polskich, które zaprezentowano w albumie Nad złoto droższe. Skarby Biblioteki Narodowej [.pdf]. Wśród większych zespołów dokumentów znajdują się między innymi druki ulotne z czasów powstań narodowych i obu wojen światowych, dokumenty ukazujące się w tzw. drugim obiegu i w kręgu „Solidarności”, cenne kolekcje teatraliów (np. Arnolda Szyfmana), zaproszenia do krakowskiego kabaretu „Zielony Balonik”, a także bogaty zespół ksiąg adresowych. Obszerną kolekcję stanowią dżs-y bibliologiczne.

Historia zbiorów dokumentów życia społecznego

Początki gromadzenia dokumentów życia społecznego w Bibliotece Narodowej sięgają lat przedwojennych. Wtedy to rozpoczęto w Polsce tworzenie krajowego systemu archiwizowania zbiorów nowszych. Jego podstawę stanowiło ustawodawstwo o egzemplarzu obowiązkowym i podział zadań między Biblioteką Narodową w Warszawie i Biblioteką Jagiellońską w Krakowie. Napływające wówczas w ramach egzemplarza obowiązkowego i darów druki ulotne sprawiające duże kłopoty przy tradycyjnym opracowaniu zostały wydzielone i rozpoczęto ich grupowe opracowywanie. Dopiero w 1983 r. utworzono w Bibliotece Narodowej Zakład Dokumentów Życia Społecznego, który zajmuje się gromadzeniem, opracowaniem, przechowywaniem i udostępnianiem tych dokumentów.

 

Kontakt
e-mail: kontakt@bn.org.pl
tel.: (22) 608 29 99
Warszawa, al. Niepodległości 213
więcej informacji o kontakcie...
Mapa witryny